Kabotaj Nedir?

Kıyı veya hava sahasında veya ülke içindeki iki nokta arasında kısa bir mesafe için yük veya yolcu taşımacılığı yani o iki nokta arasında ticareti veya ulaşımı kapsayan bir terimdir.

Kabotaj Kelimesinin Tarihçesi

Başlangıçta basitçe, Fransız sahilinde seyahat etmek ya da kıyı ticareti yapmak anlamına geliyordu. Nihai kökeni belirsizdir.

Kabotaj Teriminin İlk Çıkış Yeri

İlk kez Fransız gemicileri Fransa sahil şeridinde taşımacılık yaparak elde ettikleri potansiyeli farkına vardıklarında Kabotajın hikâyesi başladı.

Hikâye kısaca şöyle 16. Yüzyılda Amerika’nın keşfiyle yeni kıtanın zenginlikleri İspanya ve Portekiz zenginleşir ve bu iki ülkeyi Avrupa’dan ayıran sadece Fransa ve onun kıyı şeridi vardır. Fransa bu durumu lehine çevirerek zaten hali hazırda kendi topraklarından geçenlerden ayakbastı vergisi almasının yanı sıra sahilinden de kendi vatandaşı olmayanların geçişini tamamen yasaklar ve sadece Fransız gemilerinin Fransız limanlarında ticaret yapabileceğini ilan ederler.  Burada kabotaj hakkı terimi ile karşılaşıyoruz.

KABOTAJ HAKLARI NEDİR?

Bir ülkenin / şirketin bir ülkeden başka bir ülkeye ticaret yapma hakkıdır.

Başlangıçta bu terim kıyı yollarında, (limandan limana) nakliyeye uygulanmıştı, ancak şimdi havacılık, demiryolları ve karayolu taşımacılığı için de artık kullanılıyor.

Havacılık Kabotajı

Havacılıkta, başka bir ülkenin iç sınırları dahilinde işlem yapma hakkı vardır. Çoğu ülke havacılık kabotajına izin vermez ve ekonomik korumacılık, ulusal güvenlik veya kamu güvenliği nedeniyle buna karşı katı yaptırımlar vardır. Dikkate değer istisnalardan biri, Üye Ülkeleri birbirlerine kabotaj hakkı veren Avrupa Birliği’dir.

Deniz Kabotajı

Yurt içi deniz taşımacılığı endüstrisini dış rekabete karşı korumak, ulusal güvenlik amaçları için yerel olarak sahip olunan deniz taşımacılığı altyapısını korumak ve sıkışık karasularında güvenliği sağlamak için kıyı şeridi olan çoğu ülkede ticari gemiler için kabotaj yasaları uygulanır.

Ulusal kabotaj (aynı ülkenin limanları arasında), uluslararası kabotaj (farklı ülkelerin limanları arasında) ve aynı denizdeki kabotaj (Örn. Akdeniz Kabotajı) ayırt edilebilir.

Kabotaj genellikle yaklaşık 20 deniz mili kıyı şeridi ile sınırlıdır.

Kara Kabotajı

Ülkeler tamamen kendi üreticilerini korumak amaçlı bu kabotajı kabul etmiştir.

Amacı, çok sayıda malın kara yolu nakliyecileri arasındaki orantısız maliyetler (emek, yakıt, araçlar) tarafından tercih edilecek olan dengesiz rekabetten kaçınmaktır.

Demiryolu taşımacılığı ile aynı amacı taşır.

Kabotaj Nedir?
Kabotaj Nedir?

TÜRKİYE’DE KABOTAJ HAKKI

Lozan anlaşması ile 1923 yılında kaldırdık.

Kabotaj kanunu 1926 senesinin 20 Nisan’ında kabul ettik

1 Temmuz 1926’da ise yürürlüğe girdi ve her yıl bu tarih Kabotaj Bayramı olarak kutlanır.

Buraya kadar tamam ama öncesinde ne sancılar çektik?

Lozan’da kaldırdığımız kapitülasyonların nerelere kadar uzandığını kabotaj bize çok iyi anlatıyor.

Osmanlı kendi limanlarında ticaret yapamaz hale gelmiştim bu kapitülasyonlarla.

En basit ama bir o kadar iç acıtan örnek, İstanbul’dan Mudanya’ya vatandaşlarımızı Yunan gemileri getirip götürüyordu.

Kabotaj kanunu Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne kendi limanlarında kendisi için ayrıcalık tanıyordu. Keza bütün dünyada bu böyleydi.

Akarsularımızda ve göllerimizde, Marmara Denizi’nde, boğazlarımızda, bütün karasularımızda, körfezlerimizde, limanlarımızda, koylarımızda… Hepsinde yalnız bizim gemilerimiz olacak. İster motorlu olsun ister yelkenli Ya da kayık yalnız Türk araçları dolaşabilecek olmasını bu kanuna borçluyuz.

Yukarıda saydığım yerlerde ve buna kesin bir dille boğazlar da dahil, yolcuları yükleri Türkler taşıyabilir. Ayrıca kaptanlık ve kılavuzluk hizmetleri de sadece bizim ülke vatandaşlarımız yapabilir. Osmanlı’da bu haklar kapitülasyonlar yüzünden istenildiği gibi kullanılamadığı için denizcilik gelişmemişti.

Ufak bir bilgi; bütün bu bilgiler ışığında kabotaj kanunu Atatürk’ün milliyetçilik ilkesinden sayılır.

 

Yazar: Tuncer B.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir