Kıdem Tazminatı Nedir?

Çalışanların haklarını bilmeleri ve korumaları en temel görevleri arasında yer almaktadır. Devlet tarafından korunan ve çalışanların sahip olduğu haklardan birisi de son dönemde oldukça merak edilen kıdem tazminatıdır. Bu tazminat ani bir şekilde işletmelerin çalışanları işten çıkarması durumunda mağdur olan çalışana çalıştığı zaman oranında bir para almasını sağlıyor. Bu da iş bulma sürecinde işsiz kalan bireylere ekonomik olarak katkı sunuyor.

Kıdem tazminatı nedir sorusu son dönemlerde oldukça fazla sorulmaya başlandı. Bunun sebebi ise artık çalışanların kendi istekleriyle işlerinden ayrılsalar dahi bu tazminatı alabiliyor olmalarıdır. Bir kişi son çalıştığı iş yerinde minimum 360 gün çalıştıysa bu haktan rahatlıkla faydalanabiliyor. Özellikle ağır şartlarda çalışan ve daha iyi bir iş bulan kişiler kıdem tazminatı alamayacakları gerekçesiyle işlerine devam etmektedirler. Son yapılan düzenlemeyle birlikte işçiler de haklı bir gerekçeye dayandırdığı iş sözleşmesini feshederek kıdem tazminatı alabilecekler. Bu haklı gerekçeler işçiye sözleşmede yazmadığı halde ekstra işler yaptırılması, işin tanımına uymayan uygulamalar, mesaisiz fazla çalışma saatleri ve ‘mobbing’ gibi nedenlerden oluşmaktadır.

Çalışanlara çok fazla mesai yaptırılması ve ekstra mesai ücreti ödenmemesi birçok şirkette görülen bir durum. Üstelik bunu sadece kurumsal olmayan firmalar da yapmıyor. Kendisini kurumsal veya zincir olarak niteleyen birçok işveren çalışanlarına 5 kuruş veriyorsa 50 kuruş kazandırması için elinden geleni ardına koymuyor. Bu da işçilerin birçok kez kıdem tazminatı nasıl alınır araştırmasına girmelerine zemin hazırlıyor.

Kıdem Tazminatını Kimler Hak Ediyor?

Kıdem tazminatı almak isteyen kişilerin 1999 yılı sonrasında işe başlamış olmaları gerekiyor. İlk sigorta girişi 8 Eylül 1999 yılından sonra olan çalışanlar 15 yıl sigortalı olma ve 3600 gün prim şartını sağlıyorlarsa kıdem tazminatı almaya hak kazanıyorlar. 1 Mayıs 2008 yılından sonra ilk kez işe giren çalışanlar ise 25 yıl sigorta 5400 gün prim şartını sağladıktan sonra tazminat almaya hak kazanıyorlar.

Şartları sağlayan kişiler emekli olmasalar dahi bu haktan faydalanabilirler. Yani kıdem tazminatı almak için emekli olma şartı aranmamaktadır. Şartlar sağlandığında çalışanlar kıdem tazminatı almaya hak kazanmaktadır.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatı hesaplama işleminde çalışanın 30 günlük brüt ücreti temel alınmaktadır. Ayrıca brüt maaş dışında düzenli olarak yapılan ödemeler de bu tazminat hesabına ekleniyor. Belli bir tavan belirleniyor ve tavanın üzerinde bir ücret çıkması durumunda bu ücret dikkate alınmadan tazminat hesaplanıyor.

Kıdem tazminatı tavan ücreti devlet tarafından belirlenmekte ve bu tavan ücrete uyularak tazminat hesaplaması yapılmaktadır. 6 aylık periyotlarla belirlenen tavan ücreti 2019 yılında 6017,60 TL olarak belirlenmiştir. Diğer 6 aylık dilimde ise bu ücret azalabilir veya artabilir.

Çalışanın aylık brüt ücret hesaplamasında 2019 yılının ilk 6 ayında tavan ücret 6017,60 TL’dir. Bu ücretin üzerinde bir kıdem tazminatı hesaplaması ortaya çıkması durumunda en üst sınır 6017,60 TL taban alınır ve kıdem tazminatı bu miktara göre hesaplanır.

Yıllık bir brüt ücret olarak hesaplanan kıdem tazminatı çalışanın şirkette çalıştığı yıla göre hesaplanmaktadır. Brüt ücretin 3000 TL olduğunu varsayalım. İşçi 3 yıldır çalışıyorsa ve kıdem tazminatı alacaksa yaklaşık 9000 TL kıdem tazminatı almaya hak kazanacaktır. Brüt ücret ve çalışma yılı arttıkça kıdem tazminatı miktarı da doğru orantılı olarak artacaktır.

Çalışanın haksız yere iş sözleşmesini feshetmesi durumunda ise herhangi bir kıdem tazminatı alması söz konusu olmamaktadır. Yine 1 yıldan az süre çalışan kişiler de kıdem tazminatı almamaktadır.

Yazar: Anıl A.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir